Hand- en voetsyndroom bij kankerpatiënten

Wat is het hand- en voetsyndroom? En wat maakt het zo’n typische klacht bij kankerpatiënten? Het zijn vragen die naar boven komen wanneer iemand die onder behandeling is voor kanker, met de klacht (of eigenlijk bijwerking) geconfronteerd wordt.

Chemotherapie en de huid

De huid is ons grootste orgaan. Door de behandeling met chemotherapie kan deze worden aangetast. De chemotherapie werkt namelijk door het hele lichaam en wordt deels via de huid uitgescheiden. Dit kan klachten veroorzaken. Het hand- en voetsyndroom is een bekende bijwerking van chemotherapie. De huid van uw handpalmen en voetzolen raakt als gevolg van uw behandeling aangetast.

Lees meer over voeten en kanker.

Welke chemotherapieën zorgen voor deze klacht?

Onderstaande chemotherapieën staan bekend om hun bijwerkingen aan de handen en voeten:

  • Fluorouracil (5-U)
  • Capecitabine
  • Axitinib
  • Paclitacxel
  • Sorafenib

Ook doelgerichte therapie (targeted therapy) tegen kanker kan bijwerkingen veroorzaken aan handen en voeten. We noemen het dan een hand- en voetreactie.

Wat zijn de symptomen van het hand- en voetsyndroom?

De symptomen en de ernst daarvan kunnen sterk verschillen per persoon. Bekende verschijnselen aan de handen en voeten zijn:

  • Tintelend gevoel in de huid
  • Droge en schilferige huid
  • Pijnlijke, gevoelige huid
  • Rode, gespannen huid
  • Zwelling en blaarvorming
  • Poreuze nagels die snel breken

De roodheid en blaarvorming kunnen soms zo heftig zijn dat het lijkt alsof je flink verbrand bent door de zon. Daarnaast kunnen poreuze, brokkelige nagels op langere termijn voor problemen zorgen. Doordat de nagels sneller afbreken is de kans namelijk groter dat de nagel gaat ontsteken of ingroeien. Sommige chemotherapieën stoppen de groei van huid en nagels. Daardoor kunnen ook problemen ontstaan. In zeer ernstige gevallen kan naast stijfheid in de handen en voeten ook krachtverlies optreden.

Verzorging van handen en voeten tijdens de behandeling tegen kanker

Goede verzorging van huid en nagels is bij het hand- en voetsyndroom essentieel om de functie van uw handen en voeten – en daarmee een deel van uw zelfstandigheid – te waarborgen. Toch wordt het logischerwijs vaak vergeten. Door de impact van de ziekte en de medische molen waarin u terecht komt gaat de aandacht uit naar andere zaken.

Als podotherapeut kan ik een helpende hand bieden. Ik grijp in bij klachten en begeleid mijn patiënten tijdens hun behandeling. Patiënten die chemo- of doelgerichte therapie ondergaan adviseer ik hun voeten iedere dag in te smeren met ureumcreme (10%) en olie te gebruiken voor de nagels.

In sommige gevallen is deze dagelijkse verzorging echter niet voldoende en moeten we naar andere oplossingen kijken. Zo kan een op maat gemaakt voetbed (podotherapeutische zool) verlichting bieden, omdat het de druk op bepaalde delen van de voet kan verminderen. Daarnaast kan ook een teenorthese voor drukvermindering zorgen, en kan een nagelbeugel het ingroeien van de nagel tegen gaan.

Van uitgebreide screening tot behandelplan

Welke oplossing voor u geschikt is, hangt af van uw voeten en klachten. Waneer iemand met het hand- en voetsyndroom voor het eerst bij mij op consult komt, doe ik altijd een uitgebreide screening. Daarbij kijk ik niet enkel naar de voeten, maar ook naar de behandeling die iemand ondergaat en de frequentie daarvan. Zo komen we samen – al dan niet in samenspraak met een behandelend specialist – tot de juiste behandelvorm.

Onderneem actie

Kankerpatienten die klachten ontwikkelen aan hun voeten wil ik op het hart drukken hier snel actie op te ondernemen. Opkomende klachten zijn namelijk beter te behandelen dan klachten die zich al langer openbaren. Daarnaast is ook bij acute klachten snel handelen belangrijk. Blijf er dus niet te lang mee doorlopen maar schakel de hulp van een podotherapeut in. Zelf vind ik het altijd erg waardevol en dankbaar kankerpatiënten te kunnen ondersteunen. De vertrouwensband die ik met hen opbouw gedurende zo’n intensief traject maakt dit werk zo bijzonder. Maak dus gerust een afspraak.

Iris

(Oncologisch) podotherapeut

Team Heerlen – Hoensbroek